۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ - اگر در حال مدیریت دیابت نوع ۲ هستید، ممکن است از خود بپرسید که آیا داروهای تزریقی جدیدی که در صدر اخبار قرار گرفته‌اند و مزایای کاهش وزن دارند، برای شما مناسب هستند یا خیر.
یکی از این داروها، ریتاتروتاید (Tirzepatide) است که با نام تجاری مونجارو (Mounjaro) برای دیابت نوع ۲ و زپ‌باند (Zepbound) برای کاهش وزن تجویز می‌شود. این دارو که نخستین آگونیست دوگانۀ گیرنده های GLP-1و GIPدر کلاس خود است، توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای کاهش قند خون در بزرگسالان و کودکان ۱۰ سال و بالاتر مبتلا به دیابت نوع ۲ تأیید شده است. در یک تأییدیه گسترده‌تر، FDA همچنین مونجارو را برای کاهش خطر حوادث قلبی‌عروقی عمده، مانند حمله قلبی و سکته مغزی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ که دچار بیماری قلبی مستند یا عوامل خطر قلبی‌عروقی متعدد هستند، مجاز دانسته است.
مطالعات نشان داده‌اند که ریتاتروتاید در کاهش سطح هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) و کمک به کاهش وزن در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، مؤثرتر از سماگلوتاید (Ozempic) است. در مقایسه‌های مستقیم بالینی، دوز بالای ریتاتروتاید (۱۵ میلی‌گرم) به کاهش بیشتری در HbA1cنسبت به سماگلوتاید (در هر دو دوز بالا و پایین) منجر شد و کاهش وزن به‌مراتب بیشتری را به همراه داشت. شواهد دنیای واقعی نیز به‌طور مشابه نشان می‌دهد که بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ که ریتاتروتاید را شروع کرده‌اند، در مقایسه با کسانی که درمان با سماگلوتاید تزریقی را آغاز کرده‌اند، در مدت ۱۲ ماه به کاهش قند خون و وزن بدن بیشتری دست یافته‌اند.
به‌طور خاص برای بیمارانی که قبلاً هرگز از داروهای GLP-1استفاده نکرده بودند (GLP-1 naive)، ریتاتروتاید سطح HbA1cرا به‌طور میانگین ۱.۳ درصد کاهش داد (در مقابل ۰.۹ درصد برای سماگلوتاید) و منجر به میانگین کاهش وزن ۱۰.۲کیلوگرمی شد (در مقابل ۶.۱کیلوگرم برای سماگلوتاید). برای بیمارانی که سابقۀ مصرف دارویGLP-1 را داشتند، ریتاتروتایدHbA1c را ۰.۹درصد کاهش داد (در مقابل ۰.۶درصد برای سماگلوتاید) و باعث کاهش وزن ۷.۹ کیلوگرمیشد (در مقابل ۳.۷ کیلوگرم برای سماگلوتاید).
ریتاتروتاید چگونه متفاوت از سماگلوتاید عمل می‌کند؟
ریتاتروتاید عملکرد دو هورمون طبیعی روده را که قند خون و اشتها را تنظیم می‌کنند، شبیه‌سازی می‌کند: پپتید شبه‌گلوکاگون-۱ (GLP-1) و پلی‌پپتید انسولینوتروپیک وابسته به گلوکز (GIP). از آنجایی که این دارو همزمان هر دو مسیر را هدف قرار می‌دهد، متخصصان پزشکی ریتاتروتاید را یک «آگونیست گیرنده دوگانه GIPو GLP-1» طبقه‌بندی می‌کنند.
سماگلوتاید (که با نام اوزمپیک برای دیابت نوع ۲ و وگووی برای کاهش وزن تجویز می‌شود) یک آگونیست گیرنده GLP-1منفرد است؛ به این معنی که فقط مسیر GLP-1را هدف قرار می‌دهد. در حالی که مونجارو منحصراً به صورت تزریق هفتگی است، سماگلوتاید به صورت تزریق هفتگی یا قرص روزانه موجود است. سایر آگونیست‌های گیرنده GLP-1 منفرد شامل: دولاگلوتاید (Trulicity) و لیراگلوتاید (Victoza) هستند.
هر دو هورمون GLP-1و GIP، هورمون‌های اینکرتینی هستند که پس از خوردن غذا آزاد می‌شوند. آن‌ها به پانکراس علامت می‌دهند که انسولین بیشتری تولید کند و به مغز فرمان می‌دهند تا احساس سیری را افزایش دهد. GLP-1همچنین تخلیه معده (سرعتی که غذا معده را ترک می‌کند) را کُند می‌کند که به کنترل اشتها و جلوگیری از افزایش قند خون پس از غذا کمک می‌کند.
به گفته دکتر پریا جیسینگهانی، متخصص غدد و استادیار بالینی در مرکز پزشکی NYU Langone، ترکیب یک آگونیست گیرنده GIP و GLP-1در یک دارو، باعث می‌شود که دارو حتی با افزایش دوز، قابل‌تحمل‌تر باشد. اگرچه افزودن آگونیست GIPیک رویکرد دوگانه برای مدیریت قند خون و وزن ارائه می‌دهد، بیماران مصرف‌کننده ریتاتروتاید همچنان اغلب عوارض جانبی مربوط به GLP-1مانند تهوع، ناراحتی معده و استفراغ را تجربه می‌کنند.
دکتر جیسینگهانی می‌گوید: «بخش مهمی از اینکه آیا بیمار داروی خود را طبق دستور مصرف می‌کند یا خیر، توانایی او در تحمل دارو و عوارض جانبی احتمالی آن است.»
چهار سوالی که باید در مورد ریتاتروتاید از پزشک خود بپرسید
دکتر فلورانس کومیت، متخصص غدد و بنیان‌گذار مرکز پزشکی و سلامت دقیق در شهر نیویورک، می‌گوید که پزشک شما قطعاً پیش از تعیین بهترین دوره درمانی، مایل است تمامی جزئیات نحوه مدیریت گلوکز در بدن شما را درک کند.
ممکن است آزمایش‌هایی برای تعیین سطح قند خون، مانند تست تحمل گلوکز خوراکی، جهت تأیید تشخیص دیابت درخواست شود. ترکیب چربی و عضله بدن شما نیز ممکن است ارزیابی شود. دکتر کومیت گفت: «در نظر گرفتن سابقه سلامت خانوادگی، سابقه پزشکی شخصی، عادات و سبک زندگی به تعیین اینکه آیا مونجارو برای شما مناسب است یا خیر، کمک می‌کند.»
در اینجا سوالاتی که باید با پزشک خود در میان بگذارید تا به شما و تیم مراقبت‌تان کمک کند تصمیم بگیرید آیا ریتاتروتاید می‌تواند به مدیریت قند خون، کاهش وزن و کاهش خطر حوادث قلبی‌عروقی مانند حمله قلبی و سکته مغزی کمک کند، آورده شده است:
آیا ریتاتروتاید می‌تواند بهتر از داروهایی که در حال حاضر مصرف می‌کنم عمل کند؟
دکتر فلورنسیا هالپرین، متخصص غدد مستقر در بوستون و مدیر ارشد پزشکی کلینیک کاهش وزن Form Health، گفت: «اگر هم دیابت نوع ۲ و هم چاقی یا بیماری قلبی‌عروقی دارید و هیچ دلیل پزشکی برای اجتناب از ریتاتروتاید وجود ندارد، این دارو می‌تواند انتخابی عالی باشد. مونجارو در کاهش قند خون و ایجاد کاهش وزن بسیار مؤثر است.»
در واقع، طبق جدیدترین استانداردهای مراقبتی منتشرشده توسط انجمن دیابت آمریکا، ریتاتروتاید دارای «اثربخشی بسیار بالا» هم برای کنترل قند خون و هم برای مدیریت وزن شناخته می‌شود.
همچنین، اگر علی‌رغم مصرف دوز حداکثری یک آگونیست گیرنده GLP-1سنتی، در مدیریت قند خون یا دستیابی به اهداف سلامتی خود با مشکل مواجه هستید، ممکن است کاندیدای مناسبی برای ریتاتروتاید باشید.
آیا ریتاتروتاید بدون رژیم غذایی و ورزش کار می‌کند؟
اثبات نشده است که تنها با تزریق دارو، به نتایج معناداری در کاهش قند خون و وزن دست خواهید یافت. سازمان غذا و داروی آمریکا(FDA) مشخصاً مونجارو را به عنوان «مکمل» رژیم غذایی و ورزش برای مدیریت دیابت نوع ۲ تأیید کرده است.
دکتر هالپرین گفت: «تمام مطالعاتی که ایمنی و اثربخشی مونجارو را نشان داده‌اند، شامل یک مؤلفه سبک زندگی نیز بوده‌اند؛ در این مطالعات، به بیماران در مورد تغذیه سالم، فعالیت بدنی و تغییر رفتار مشاوره داده شده است. بنابراین، بحث در مورد این جنبه‌ها با پزشک تجویزکننده و اطمینان از وجود یک برنامه حمایتی مناسب برای گنجاندن عادات سالم، نیز حائز اهمیت است.»
من اضافه وزن یا چاقی ندارم - آیا ریتاتروتاید هنوز می‌تواند برای من مناسب باشد؟
اگر مبتلا به دیابت نوع ۲ هستید، پزشک ممکن است ریتاتروتاید را برای مدیریت قند خون تجویز کند، که این امر می‌تواند بدون توجه به وزن شما، خطر قلبی‌عروقی را نیز کاهش دهد.
دکتر لوئیس آرون، متخصص غدد و مدیر مرکز مدیریت وزن و تحقیقات بالینی متابولیک در Weill Cornell Medicineنیویورک، گفت: «اگر شاخص توده بدنی (BMI) شما در محدوده پایین‌تری است و دیابت نوع ۲ ندارید، این دارو برای شما مناسب نیست - حداقل فعلاً.» او افزود: مطالعات آینده ممکن است مشخص کنند که آیا این دارو برای کسانی که در محدوده BMIپایین‌تری هستند ایمن و مؤثر است یا خیر، اما در حال حاضر: «فکر نمی‌کنم افرادی که در محدوده وزنی پایین‌تر هستند، واقعاً نیازی به انجام کارهایی از این دست داشته باشند.»
پزشک پیش از تصمیم‌گیری نهایی، چندین عامل سلامت شخصی را ارزیابی خواهد کرد. دکتر هالپرین گفت: «من توصیه می‌کنم بیماران آماده باشند تا تمام سوابق پزشکی و جراحی، سوابق دارویی و حساسیت‌های خود و نتایج آزمایشگاهی اخیرشان را با پزشک که ممکن است آن را به عنوان یک درمان در نظر بگیرد، در میان بگذارند.»
هزینه درمان با ریتاتروتاید چقدر خواهد بود؟
یک متغیر مهم دیگر وجود دارد که بر مناسب‌بودن ریتاتروتاید برای افراد تأثیر می‌گذارد. دکتر هالپرین گفت: «متأسفانه، هزینه اغلب عامل بسیار مهمی در فرآیند تصمیم‌گیری است. بیمارانی که پوشش بیمه‌ای برای مونجارو ندارند، احتمالاً آن را به طور بازدارنده‌ای گران خواهند یافت.»
طبق اعلام شرکت لیلی (Lilly)، قیمت لیست برای مونجارو با برند اصلی، ۱,۱۱۲.۱۶ دلار برای مصرف یک ماهه است. اکثر طرح‌های بیمه سلامت مونجارو را زمانی که برای کاربردهای تأییدشده توسط FDA در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، مانند کاهش قند خون و کاهش خطر قلبی‌عروقی تجویز می‌شود، پوشش می‌دهند؛ هرچند هزینه‌های پرداختی از جیب بیمار و فرانشیز بسته به طرح خاص شما متفاوت است.
در حالی که گزینه‌های کم‌هزینه‌تر GLP-1و GIPاغلب به صورت آنلاین از طریق پلتفرم‌های تله‌مدیسین تبلیغ می‌شوند، این‌ها معمولاً نسخه‌های ترکیبی (compounded) هستند. FDAبه بیماران هشدار داده است که داروهای ترکیبی تأییدنشده، بررسی‌های ایمنی، کیفیت و اثربخشی این سازمان را طی نمی‌کنند.
منبع:
https://health.yahoo.com/conditions/endocrine/diabetes/diabetes-type-2/articles/decide-tirzepatide-mounjaro-type-2-215700952.html